پیشینه­ تالش

تالش منطقه‌ای هست که در ایام قدیم به سرزمین گسترده‌ای گفته می‌شد که از سمت شمال با قفقاز، از سمت شرق با دریای کاسپین و از سمت جنوب با سپیدرود و مارلیک و همچنین از سمت غرب هم با اردبیل هم‌جوار بوده. اگر بخوایم از جاذبه های گردشگری تالش بخونیم، بهتره یکم به گذشته این قوم و سرزمین بریم. باید بگیم که تقریباً اواخر قرن هجدهم، خاناتِ تالش، تصمیم می گیرن تا حکومتی مستقل رو تشکیل بدن و لنکران رو هم به‌عنوان پایتختِ خودشون انتخاب می کنن! شهر لنکران امروزه بخشی از خاکِ جمهوری آذربایجان به‌حساب میاد و از قدیمی‌ترین منزلگاه‌های تالش در دنیا هم هست! اما با بسته شدن عهدنامه گلستان و به دنبال اون عهدنامه ترکمن چای، سرزمینِ تالش بینِ ایران و روسیه(و بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی به آذربایجان) به دو بخش، تقسیم شد! تالش‌ها از اولین ساکنین ایران، حتی قبل از اقوام آریایی بودن که اکثر باستان‌شناس‌ها هم این موضوع رو تائید کردن.حالا اگه کمی در تاریخ دقیق‌تر بشیم، ردپای تالش‌ها در نبردهای کورش کبیر رو پیدا می‌کنیم. به گواهی تاریخ تالشان زوبین اندازانی قهار و کارآمد بودن و همچنین همیشه با رشادت و بی‌باکی به میدان نبرد می‌رفتن برای همین کورش در اکثر نبردهای خودش از تالش‌ها کمک می‌گرفته!

تالش کجاست؟

جاذبه های گردشگری تالش به فاصله 115 کیلومتری رشت و 424 کیلومتری تهران، در بخش غربی استان گیلان واقع‌شده و جالبه که بدونید یک‌چهارم استان گیلان مربوط به خاک تالش هست. این شهرستان از غرب با استان اردبیل، از شمال با شهرستان آستارا، از جنوب با شهرستان‌های فومن و ماسال و از شرق به دریای خزر و شهرستان انزلی همسایه هست!

مردم تالش

زبان مردم بومی این منطقه تالشی هست که از قدیم‌الایام با این زبان مجزا صحبت می‌کردن اما به‌مرورزمان و به علت نزدیکی شهرستان تالش و جاذبه های گردشگری تالش به مناطق ترک‌زبان و اردبیل با کوچ کردن مهاجرها به این خطه، زبان ترکی هم در اینجا رواج پیدا کرد. امروزه به‌قدری زبان ترکی در تالش باب شده که گویش عموم مردم شهر به ترکی تغییر پیداکرده!!!  زندگی مردم تالش از طریق کشاورزی و دامداری تأمین میشه. از مهم‌ترین محصولات اون ها هم میشه به کیوی، توتون، حبوبات، جو، گندم و برنج اشاره کرد. ۴۴% مردم این منطقه  اهل تسنن و مابقی شیعه هستن. از صنایع‌دستی تالش هم میشه به جاجیم‌بافی، جوراب‌بافی ،گلیم‌بافی، ، پرورش کرم ابریشم و تهیه شال مخصوص از پشم گوسفند اشاره کرد.

اقلیم تالش

جاذبه های گردشگری تالش به جد یکی از شاهکارهای طبیعت جهان هست که از چندین نظر اهمیت داره، مثل آب‌وهوا، حیوانات بوم زیست و پوشش گیاهی و جنگل هاش. آب‌وهوای این خطه بسیار مطلوب هست و سالانه شاهد بارش‌های قابل‌توجهی از برف و باران تو این منطقه هستیم که این امر باعث میشه این شهرستان بیش‌ازپیش به محل جذابی برای سفر تبدیل بشه!

ییلاق سوباتان

ناحیه‌ی ییلاقی و جنگلی معروف سوباتان(به تالشی سوئه تون به معنای محل رویش گلپر) که از مهم‌ترین جاذبه های گردشگری تالش به‌حساب میاد، در ابتدای مسیر تالش به آق اولر هست. با طی کردن دو کیلومتر بعد از دهکده کیش دیبی جاده به دو قسمت تقسیم میشه که جاده سمت راست به‌سوی جنگل میره. این جاده در انتها به ییلاق زیبا و مشهور سوباتان و پس از اون، ارتفاعات استان اردبیل ختم میشه. از ابتدای محور تالش تا خود سوباتان تقریباً 2 ساعت ماشین رو هست. البته جاده قدیم این ییلاق که مالرو هستش، که از شهر لیسار گذر می کنه و برای پیمودن این مسیر از شهر لیسار باید به مدت 15 ساعت در دل جنگل و کوه‌های جذاب و زیبا عبور کرد. اگرچه این خطه پرطرفداره اما متأسفانه جاده­ی اون کمی صعب‌العبور هست.

آبشار ورازان

یکی دیگه از جاذبه های گردشگری تالش آبشار ورازان هست. این آبشار در 36 کیلومتری شهر هشتپر واقع‌شده. ارتفاع این آبشار 1900 متر از سطح دریاست و به طبع منطقه‌ای سرد و بدون رطوبت به‌حساب میاد. این آبشار 4 کیلومتر بعد از ییلاق سوباتان هست. البته مسیر دسترسی بهش همچنین هم ساده نیست بلکه کمی باید از راه‌های پرتگاهی نترسید و دل به طبیعت زد. بهار تابستان و کمی در اوایل پاییز این منطقه پرهیاهو و سرزنده از حضور جمعیت هست و ترکیب جمعیتی از مسافرها و گردشگران به همراه بومیان تالش که عمدتاً هم به دام‌پروری مشغول هستن در این خطه پراکنده هست. محیط به‌شدت جان‌افزا و دلپذیر پذیرای خیل بزرگی از طبیعت گردها و کوهنوردان ایرانی و جهانی در این منطقه هست. آب رودخانه ورازان یکی از شاخه‌های اصلی رودخانه پر آب لیسار هست. این آبشار ارتفاعی بیش از 100 متر داره که منظره‌ای شگفت و بی‌نظیر خلق کرده.

گنج‌خانه

این غار که از نوادرِ جاذبه های گردشگری تالش به شمار میره در بخش شرقی ییلاق سوباتان جا خوش کرده. برای دسترسی و رفتن به این غار حتماً باید یک تورلیدر یا راهنمای محلی که از قبل راه رو رفته باشه داشته باشید. این غار بین صخره‌هایی با ارتفاع 15 متر از لبه پرتگاه و عرض بالای 200 متر پنهان‌شده پس می تونه مقصد پرخطری باشه اما با حضور یک آشنا خیالتون راحت باشه که سقوطی در کار نیست! مردم محلی این غار رو به مسافران و گردشگرها معرفی می کنن البته همیشه گوشزد می کنن که این غار بنا به افسانه‌های سینه‌به‌سینه، طلسم شده هست و هرکس که اونجا واردشده برنگشته. به همین خاطر کمتر کسی جرئت میکنه که داخل غار رو ببینه!

جنگل گیسوم

یکی از محبوب‌ترین جاذبه های گردشگری تالش جنگل بکرِ گیسوم هست. مسیر دلربا و تماشایی درخت‌های سر به آسمان برافراشته­ی اون، تونل جنگلی  به همراه نسیم مطبوعی که در بین درخت‌ها می پیچه رو درست کرده که هر تماشاگری رو میخکوب می کنه. این بار گیسوم ییلاقی و کوهستانی نیست، بلکه محل تلاقی دریا و جنگل هست. در ایام تعطیلات خصوصاً عید نوروز این منطقه جای سوزن انداختن نیست اما اینجا در فصل پاییز زیبایی منحصربه‌فرد و همچنین خلوتی کم‌نظیری داره که فرصت خوبی برای ساختن خاطرات خوب همراه با آرامش هست. درخت‌های جنگلی فراوان و انواع گیاهان زیبا و چشم‌نواز به‌خصوص درختان انجیلی یا همون آسون دار چشم‌انداز این منظره­ی خاص خدادادی رو خلق کرده و پوشونده. علاوه بر این، جنگل گیسوم دارای بازارچه‌ای چر از محصولات محلی و صنایع‌دستی تالشان هنرمند گیلان هست که می تونید علاوه برساختن خاطرات خو.ب یادگاری جالبی هم ازاینجا خریداری کنید.

سیاهداران

اما یکی از مطلوب‌ترین جاذبه های گردشگری تالش جنگل سیاهدارن هست. این جنگل در قدیم‌الایام دارای درخت‌های سر به فلک کشیده بلوط بود.به همین خاطر به منطقه‌ای با اسم محل پوشیده از درخت‌های سیاه بلوط و آزاد مشهور شده. این جنگل در جنوب شرقی شهرستان تالش قرار داره که در سال‌های اخیر به‌واسطه شهرداری هشتپر به محلی برای تفرج و استراحت و تفریح مبدل شده. بعد از ساخت راه و پله گذاری قسمت‌هایی از دامانِ این تپه، در مرتفع‌ترین جای اون، محلی بکر و تماشایی با امکاناتی مانند رستوران و آلاچیق برپاشده و بعد طرح سورتمه جنگلی ریلی داخل دامنه‌های پوشیده از جنگل درست‌شده که عبور از مسیرش برای گردشگرها خیلی هیجان‌انگیز و جذاب هست.

سخن پایانی

این شهرستان با دارا بودن جاذبه های گردشگری تالش پرچم‌دار گردشگری غرب گیلان هست که به جد دارای ده‌ها منطقه بکر و ناشناخته و جذابه که کم‌کم به همگی اون ها در به‌روزرسانی‌های آتی می‌پردازیم. این بار در سفرتون به غرب گیلان مهمان تالش باشید تا ببینید اولاً چه مردمان بافرهنگ، مهربان و مهمان‌نوازی داره و در ثانی چقدر از زیبایی این منطقه میشه به نحو احسن استفاده کرد. سفر خوش!

تالش، سرزمینی که در روزگاران کهن به منطقه وسیعی گفته می‌شد که از شمال با آلبانیای قفقاز، و از شرق به دریای خزر و از جنوب به اسپیه‌رو یا سپیدرود و از آن به حدود مارلیک یا عمارلوی کنونی می‌رسید و از غرب نیز دشت و پهنه اردبیل، مغان و منطقهٔ کوهستانی نیر و سراب را دربر می‌گرفت. تالشی‌ها در نیمه دوم قرن هجدهم حکومت خوانین تالشی را تأسیس کردند و شهر لنکران را به عنوان پایتخت خود انتخاب نمودند. ناگفته نماند که لنکران از قدیمترین زمان تا به حال مرکز سکونت تالشی‌ها به شمار می‌رود. در سال ۱۸۱۳ میلادی با امضای عهدنامه گلستان بخشی از تالش به تصرف کشور روسیه درآمد ودر سال ۱۸۲۸ میلادی با امضای عهدنامه ترکمن چای این اِشغال تصویب و تثبیت گردید تالشی‌ها به دو قسمت تقسیم شدند. بخشی از تالش از سرزمین ایران جداشده و به تصرف روس‌ها درآمد.

تالش کجاست ؟

محل سکونت مردم تالش با مساحتی حدود ۲۳۷۳ کیلومتر مربع که در شمال غرب استان گیلان قرار دارد و یک چهارم خاک استان گیلان را تشکیل می‌دهد. این شهرستان که نام خود را از قوم تالش گرفته و بازمانده اقوام  کادوس باستان و از همسایگان دیرین قوم گیل می‌باشد. محدوده جغرافیایی تالش از غرب به استان اردبیل، از شمال به آستارا و از جنوب به رودبار و از شرق به دریای خزر و انزلی محدود شده و شامل شهرستانهای تالش،آستارا،ماسال ،رضوانشهر ، فومن، شفت، همچنین بخش هایی از مردم شهرستانهای رودبار و خلخال صومعه سرا تالش زبان می‌باشد. تالش از سه جهت به کوه‌های تالش که ادامه رشته کوه‌های البرز هستند و از طرف دیگر به دریای خزر منتهی می‌شود. هشتپر در فاصله ۱۱۵ کیلومتر رشت و ۴۲۴ کیلومتری تهران قرار دارد.

گویش و زبان

زبان مردم طوالش، تالشی است و از زمان‌های دور به این زبان تکلم می‌کنند. زبان تالشی بیشتر از زبان فارسی به زبان پهلوی قدیم (زبان ایرانیان باستان) نزدیک است. زبان ترکی آذربایجانی نیز در برخی از نواحی طوالش استفاده می‌شود.

جاذبه های دیدینی تالش

آبشار ورزان

آبشار ورزان یا ورازان در استان گیلان واقع شده است. این آبشار در روستای ورزان که در ضلع شمال غربی سوباتان واقع شده و فاصله آن تا شهرک سوباتان حدود 4 کیلومتر است. آب رودخانه ورزان یکی از شاخه‌های اصلی رودخانه لیسار است که از چشمه‌های بالا دستی ییلاق سرچشمه گرفته و در مسیر خود هنگام ریزش از صخره‌های عظیم ورزان آبشار زیبا و دیدنی که ارتفاع آن بیش از 100 متر است را تشکیل می‌دهد.

آبشار زمرد

این آبشار یکی از زیباترین پدیده‌های گردشگری شهرستان تالش و استان گیلان به شمار می‌رود که در تمام فصول سال گردشگران و کوهنوردانی از دیگر نقاط و استان‌های دیگر را به خود جذب می‌کند. فاصله این آبشار از بازار شهر حویق ۹ کیلومتر است که قسمتی از جاده آن آسفالت بوده و بقیه نیز خاکی و کوهستانی است و از طبیعت زیبا نیز برخوردار می‌باشد. کلمه تالش از تولش (گل خیز) مشتق شده که تول به معنی گل، و ش پسوند مکان است و این کلمه به مرور زمان تبدیل به تالش شده است. آبشارهای تالش بیشتر در میان جنگل‌های کوهستانی منطقه واقع هستند

قلعه صلصال

یکی دیگر از قلعه‌های تاریخی استان گیلان با قدمتی حدوداً هزار ساله، قلعه صلصال واقع در روستای قلعه دوش لیسار از توابع تالش می‌باشد، بعضی معتقدند دلیل نامگذاری روستای «قلعه دوش» موقعیت جغرافیایی آن نسبت به قلعه صلصال می‌باشد. در نمایی زیبا از روستا چنین به نظر می‌رسد که روستا قلعه را به دوش می‌کشد. کلمه صلصال با املای «صاد» در لغت به معنای گِل خشکیده و ورز داده شده جهت کوزه گریست، اما بعضی معتقدند که نام اصلی این قلعه با املای سلسال یعنی با «سین» است و سلسال در لغت به معنای آب خنک و خوشگوار است که از محاسن این قلعه بوده است.

آبشار ویسادار

در این آبشار آب از ارتفاع ۱۵ متری از فراز ساختاری سنگی به شکل نیم دایره، بر روی صخره‌ای تیره رنگ جاری می‌شود که حکم دیواره آبشار را دارد و جلوه‌ای متفاوت به آن می‌دهد. این دیواره به صورت لایه لایه شکل گرفته و در طی مدت زمانی طولانی به شکل امروزی خود درآمده است. این آب پس از سقوط در حوضچه‌ای می‌ریزد که توسط همین دیواره‌ها احاطه شده و هم‌چون دنیایی متفاوت به نظر می‌‌رسد. آبشار ویسادار به عنوان یکی از شگفت‌انگیزترین جاذبه‌های طبیعت ایران و سومین آبشار مرتفع استان گیلان شناخته می‌شود و بسیاری از علاقه‌مندان طبیعت را به سوی خود می‌کشاند. کمی آن طرف‌تر از آبشار درختان سر به فلک کشیده‌ای وجود دارند که ریشه‌هایشان به شکل خاصی در هم تنیده و بر روی زمین پهن شده‌اند و علاوه بر سایه‌سار خنکی که در پناه شاخ و برگشان وجود دارد، تصویری تازه از طبیعت را ترسیم کرده‌اند. حضور این درختان، صدای ریزش آب و جلوه‌ خاص آبشار موقعیتی منحصر به فرد را به این طبیعت بخشیده است.

منطقه ییلاقی سوباتان

منطقه ییلاقی – جنگلی سوباتان در اوایل محور تالش به آق اولر می‌باشد. راهی خاکی در سمت راست به سمت جنگل کشیده شده است که انتهای آن به ییلاق سوباتان و استان اردبیل ختم می‌شود. حدود 2 ساعت زمان لازم است تا با ماشین به سوباتان برسیم. ییلاق، فصلی است.

آتشکده ایسپیه مزگت

بنای ایسپیه مزگت باقی‌مانده یک آتشکده قدیمی و بزرگ در دیناچال تالش است. تمامی نشانه‌های معماری و کاربردی آن عملکرد مذهبی این بنا را تأیید می‌کند. این بنا در دوران پس از اسلام احتمالاً بعد از قرن سوم هجری به مسجد تبدیل شد و ظاهراً تا مدت‌های مدید مورد استفاده قرار می‌گرفته است. گذشته از اهمیت تاریخی و معماری بنا اینکه در اطراف آن باید شهری بزرگ وجود داشته باشد. بازسازی این بنا و تعریف حریم حفاظتی و برنامه عملیاتی می‌تواند هویت آن را روشن‌تر ساخته و مجدداً زندگی را به این محل بازگرداند. بنای تاریخی اسپیه مزگت ایسپیه مزگت از دو کلمه «ایسپی» در زبان تالشی به معنای سفید و «مزگت» در زبان اوستا به معنای مسجد تشکیل شده است. ایسپیه مزگت در دهکده کیش خاله در شمال آبادی دیناچال از آبادی‌های جنوب اسالم در فاصله حدود 22 کیلومتری جنوب شهر تالش واقع شده است. بنای مذکور در کرانه شمالی دیناچال رود و در یک و نیم کیلومتری شرق جاده تالش – انزلی واقع شده است. این بنا را می‌توان یکی از شگفت‌انگیزترین بناهای تاریخی گیلان دانست.

کرگانرود

این رود دایمی بزرگ‌ترین و پرآب‌ترین رودخانه ناحیه غربی استان گیلان در شهرستان تالش است که دارای سه سرشاخه اصلی به نام‌های آق اولر، وزنه سر و رزه چای می‌باشد که شاخه‌های اصلی و میانی آن از کوه‌های تالش در امتداد البرز غربی سرچشمه می‌گیرند و در ارتفاع 350 متری به شاخه شمالی می‌پیوندند. طول شاخه اصلی رودخانه 42/5 کیلومتر است و دارای دبی قابل ملاحظه‌ای می‌باشد و متوسط آب‌دهی سالانه آن حدود 8 مترمکعب در ثانیه تعیین گردیده است. این رود پس از عبور از میان شهر تالش در 6 کیلومتری شرق این شهر و در روستای قروق به دریای خزر می‌ریزد. رودخانه کرگان رود تالش زیستگاه انواع ماهی‌ از جمله ماهی سفید و ماهی آزاد می‌باشد.

کاخ ییلاقی سردار امجد

کاخ زمستانی نصرت‌الله خان سردار امجد از مهم‌ترین بناهای حکومتی گیلان در شهر تالش (هشتپر) به شمار می‌رود. سردار امجد که از اواسط دوره ناصرالدین شاه قاجار تا انقلاب مشروطه حاکم کرگان‌ رود تالش بود، از قدرت و نفوذ زیادی در منطقه تالش برخوردار بود و برای قدرت‌نمایی و تدارک مکانی مناسب برای پذیرایی از بزرگان و درباریان قاجار تصمیم به ساخت این بنا می‌گیرد. بنابر روایت منابع محلی احداث و تکمیل این بنا 25 سال به طول انجامیده است. سنگ‌های به کار رفته در بنا از ارتفاعات ییلاقی تالش به این مکان آورده شده‌اند و کارگران زیادی به طور روزانه در ساخت این بنا مشغول به کار بوده‌اند. این بنا اطاقسرا نامیده می‌شد که اکنون در ضلع غربی میدان اصلی شهر تالش واقع گردیده است و با نمای بیرونی آبی رنگ و به همراه طاق نماها و درگاه‌های هلالی توجه هر رهگذری را به خود جلب می‌کند.

جنگل و ساحل گیسوم

یکی از نقاط دیدنی استان گیلان و شهرستان تالش پارک جنگلی گیسوم است. مسیری زیبا و دیدنی که درختان سر به فلک کشیده آن تونلی جنگلی را ایجاد کرده است که هر بیننده‌ای را به خود جذب می‌نماید. در جنوب گیسوم، رضوانشهر به فاصله ۱۴ کیلومتر و شمال آن، شهر هشتپر (تالش) با فاصله حدود ۲۰ کیلومتر قرار دارد. گیسوم جایی است که جنگل و دریا به هم می‌رسند.

پارک جنگلی سیاهداران

ارک جنگلی و سورتمه ریلی سیاهداران در بام تالش واقع شده و در گذشته به خاطر درخت‌های عظیم و سر به فلک کشیده بلوط که مانع ورود افراد به داخل جنگل می‌شد، معروف بوده است. این منطقه که پوشیده از درختان سیاه بوده است، بعد از اینکه افراد ییلاق‌نشین در آنجا ساکن شدند به «سیا داران» معروف شد. سورتمه سواری و حیات‌وحش طبیعی‌ این منطقه، از جذابیت‌های این منظقه می‌باشد.

اقامتگاه های تالش

شما می توانید علاوه بر رزرو هتل های لوکس به اقامتگاه های بومگردی تالش سری بزنید تا با اقامت در این اقامتگاه های بوم گردی و کلبه های کوهستانی سفری خاطره انگیز در طبیعت بی نظیر شمال برای خود بسازید و همچنین طعم غذاهای محلی را چشیده و رویدادهای ویژه ای را تجربه کنید:))

برای کسب اطلاعات بیشتر به سایت راهدون رفته و با جستجوی شهر مورد نظر اقامتگاه های بوم گردی نزدیک را بیابید و به راحتی رزرو کنید.

راهدون سفرخوشی را برایتان آرزومند است.

]]> https://blog.rahdoon.com/talesh_attractions/feed/ 3 https://blog.rahdoon.com/siyahgalesh_guilan_ecosystem_preserver/ https://blog.rahdoon.com/siyahgalesh_guilan_ecosystem_preserver/#comments Sat, 14 Dec 2019 10:54:46 +0000 https://rahdoon.com/blog/?p=5604  در فرهنگ مردم تالش و گالشان شرق گیلان شخصی افسانه‌ای به نام “سیا گالش ” وجود دارد که می‌گویند حافظ و حامی گاو و گوزن و آهوها است . سیاگالش در نظر مردم موجود مهربانی است که دام هارا دوست دارد و حافظ و نگهبان آن‌هاست و در مشکلات  به آن‌ها یاری می‌رساند .

باورهای مردم گیلان

مردم باور دارند که برای دیدن سیاگالش باید نیت پاک داشته باشی . البته امروزه عده‌ای از جوانان هستند که نه‌تنها افسانه‌ی سیا گالش را بلکه تمام افسانه‌های رزمی ، پویا و سازنده‌ی این سرزمین را که از گذشته به ارث رسیده قبول ندارند و آن‌ها را پوچ و بی‌معنی می‌دانند ، اما باید بپذیریم که تمام این افسانه‌ها ریشه در فرهنگ پربار گذشته‌ی این مرزوبوم دارد و حذف آن‌ها به‌منزله‌ی نادیده گرفتن باور سنت‌های مردم می‌باشد .

سیا گالش و شکارچی

سیاگالش در برخی جاها حامی گوزن‌ها شمرده می‌شود. می گویند روزی  یک  شکارچی  برای شکار گوزن به جنگل رفت . در میان جنگل گوزن نری را دید ، تعقیبش کرد و چون نزدیک شد تیری رها کرد . اما آن تیر به گوزن ماده‌ای خورد و گوزن نر گریخت . شکارچی ناراحت شد و گوشه‌ای خوابید . وقتی بیدار شد شب شده بود ، خواست به خانه برود که دید آن دوروبر کلبه‌ای است و در آن مردی زندگی می‌کند . جلو رفت و پرسید می‌توانم امشب را پیش شما بمانم . مرد تعارف کرد و او به داخل کلیه رفت . مرد برای شام کاسه‌ای شیر برای شکارچی آورد . شکارچی دید داخل شیر لکه‌های خون است . علت را پرسید . مرد گفت : تو امروز گوزن ماده‌ی مرا که تازه زائیده بود ، تیر زدی و زخمی‌کردی؛ مرد به شکارچی گفت : بیا از پنجره نگاه کن . شکارچی از پنجره بیرون را نگاه کرد و دید حیاط پر از گوزن است . شکارچی پرسید : این‌همه گوزن را از کجا آورده‌ای ؟ مرد گفت : من نگهبان گوزن‌ها هستم و تو باید بدانی که نباید شکار بی‌موقع بکنی . صبر کن وقت شکار برسد خودشان در تیررس تو قرار می‌گیرند. شکارچی صبح فردا عازم خانه می‌شود و دیگر از پی شکار نمی‌رود … و آن مرد سیاگالش و نگهبان حیوانات بود .

داستانی دیگر از سیاگالش

می‌گویند در نواحی کورکوه (کل کوه) سرگالشی زندگی می‌کرد و گاوهای او در این منطقه از جنگل چرا می‌کردند.خانه وزندگی او به روایتی در روستای شبخوس سرا و به روایتی دیگر در روستای لشکاجان بود. به‌هرحال در جلگه خانه وزندگی داشت. در یک روز تابستانی سرگالش برای رسیدگی گاوهای خود به کولام (کلبه جنگلی) آمده بود و در آن روز یک آهوی کوچک با دست‌شکسته لنگان‌لنگان به کولام او نزدیک شد و گالش‌ها (دامداران-گاودارها) آهوی دست‌شکسته را گرفته و به داخل کولام می‌آورند و به سرگالش خبر داده و نشان می‌دهند.و اصرار می‌کنند که سر گالش اجازه داده تا آهو را ذبح کرده و کبابی آماده سازند و جشنی به پادارند.

اما سرگالش می‌گوید: آن آهوی زخمی را نکشید. اگر گوشت می‌خواهید بروید خودتان آهو یا گوزنی شکار کنید و بخورید، نه این آهوی دست‌شکسته را، که این کار از انصاف و جوانمردی خارج است زیرا این آهوی کوچک به ما پناه آورده است و به کمک ما احتیاج دارد. ما نباید آن را ذبح کنیم و از گوشت آن کباب درست کرده و بخوریم. ازآنجایی‌که سرگالش خودش شکسته‌بند بود، دست‌شکسته آهو را بست و به چوپان‌ها گفت که:به این آهو رسیدگی کنند تا دست اش خوب شده و سلامتی خود را دوباره به دست آورد . بعدازاینکه دست آهو خوب شد آن را آزاد کردند.

 مدتی گذشت و تابستان پایان یافت و پاییز و زمستان رسید.در یک روز سرد زمستانی چوپانی که همراه گاوها در کولام مانده بود برای تهیه غذا به کوهپایه آمد، اما ناگهان هوا تغییر کرد و برف بسیار شدیدی شروع به باریدن کرد و تمامی راه‌ها را بست و این برف به مدت بیست روز ادامه داشت و در تمام این مدت کسی نمی‌توانست خود را به کولام برساند.درنتیجه همه به این نتیجه رسیدند که تمامی گاوهای داخل کولام از گرسنگی و تشنگی هلاک شده‌اند.

بعدازاینکه هوا از بارش ایستاد و هوای ابری وبرفی پایان یافت کسی به‌تنهایی جرئت رفتن به کولام و طاقت دیدن صحنه وحشتناک مرگ گاوها و گوساله‌ها را نداشت به‌احتمال زیاد هرکس به‌تنهایی می‌رفت از ناراحتی دق‌مرگ می‌شد. بنابراین هفت نفر چوپان همراه با سرگالش جوانمرد به‌طرف کولام رفتند تا حداقل وسایل وابزار چوپانی که شامل ظروف شیر و ماست و کره و دیگر وسایل بود را برداشته و به خانه بیاورند. وقتی سرگالش با بقیه چوپان‌ها به نزدیکی کولام رسیدند به‌جای سکوت مرگبار، آواز گاوها و گوساله‌ها را شنیدند. هیچ‌کس باور نمی‌کرد که گاوها تاکنون زنده مانده باشند وقتی به کولام رسیدند تمام گاوها و گوساله‌ها را زنده دیدند.حتی چند تا از گوساله‌ها نیز به دنیا آمده بودند. همچنین دیدند که دور و اطراف و پشت‌بام کولام پر از علف‌های خشک است.

در همین موقع دو نفر که لباس چوپانی به تن داشتند جلوی کولام آمدند.سر گالش و بقیه چوپان‌ها از دیدن این صحنه بسیار متعجب و خوشحال شدند. سرگالش از آن دو نفر پرسید که:شما کی هستید و چرا از این حیوانات مواظبت کردید؟ آن دونفر جواب دادند که:این کار جبران محبت شما است. وقتی سرگالش دوباره اصرار کرد که بیشتر توضیح بدهید، او گفتند:  شما از مال ما مواظبت کردید ما هم ازمالهای شما مواظبت کردیم. بازهم سرگالش از این جواب قانع نشد و توضیح بیشتری خواست.آن‌ها در جواب گفتند که ما جبران محبت شما را کردیم.یادتان هست که تابستان گذشته تو از آن آهو کوچک مراقبت و پرستاری کردی و او را معالجه کرده و آزادش کردی . آن آهو به ما و ارباب ما سیاه گالش تعلق دارد(سیاه گالش جنی هست که صاحب و مالک گوزن‌ها و آهوهای وحشی جنگل‌ها است) و ما هم نوکرهای سیاه گالش هستیم و این کار را به خاطر خوبی‌های تو انجام دادیم و کار زیادی هم نکردیم. وقتی‌که آن‌ها خداحافظی کردند و می‌خواستند بروند سرگالش گفت چون‌که این اموال و حیوانات را شما نجات داده‌اید، این‌ها را برای خودتان بردارید و با خودتان ببرید.اما آن‌ها قبول نکردند.سرگالش گفت پس حداقل نصف آن‌ها را با خودتان ببرید بازهم آن‌ها قبول نکردند. دوباره سرگالش اصرار کرد که حداقل یکی را به میل خودتان انتخاب کنید و با خودتان ببرید این دفعه یکی از آن‌ها خودش را سیاه گالش معرفی کرد و قبول کرد که یکی از گاوها را به‌عنوان هدیه از سر گالش قبول کند بنابراین از میان گله گاوها یک گاو نر تنومندی را انتخاب کرد.

تاثیر سیاگالش

اگرچه وجود سیاه گالش به طور دقیق قابل اثبات نبوده و تنها داستان ها و روایاتی در دست ما می باشد اما باور به وجود او به انسان ها به ویژه شکارچیان کمک می کند تا درفصل نامناسب شکار نکرده و برای مراقبت از طبیعت و زیست بوم محل زندگی خود تلاش کنند و در راستای بهبود آن گام بردارند.