دنده کباب سنتی

کباب از غذاهای محبوب ما ایرانی ها می باشد، در این راستا کمتر کسی پیدا می شود که بوی کباب به مشامش برسد و هوس این غذای لذیذ و خوشمزه را نکند؛ دنده کباب نام آشنا ترین غذا در کرمانشاه است که با دنده ی گوسفند و به شیوه ای بسیار ساده قابل تهیه می باشد چند تکه دنده گوسفند را کنار هم می‌چینند، به سیخ می‌کشند و کباب می‌کنند. نتیجه چیزی شبیه شیشلیک به‌نظر می‌رسد، اما مزه‌ خاص خودش را دارد وطعم آن عالیست. البته که مزه‌دار کردن دنده‌ها هنر آشپزی خاص خود را می طلبد. گوشت را باید در سیر، پیاز، ماست، برگ بو، رب گوجه‌فرنگی، نمک و فلفل بخوابانیم.

خورشت خلال

یکی از بهترین غذاهایی که با ذائقه ما ایرانی ها جوردرمی آید خورشت و برنج است، خورشت خلال ازآن دسته خخورشت هاییست که اکثرا مورد پسند قرار می گیرد. اما برای تهیه آن باید به نکات ریزی توجه داشت تا طعم غذا متفاوت و مطلوب شود.

مثل اینکه خلال بادام را در گلاب خیس کنیم تا حسابی طعم بگیرد. زرشک سیاه هم لازم داریم. اگر چند بار زرشک را بشوییم و آبش را خالی کنیم، دیگر رنگ خورش را عوض نمی‌کند.

حالا باید گوشت را با رب گوجه‌فرنگی و روغن محلی تفت بدهیم و کمی که پخت، خلال بادام، زعفران، چوب دارچین و گلاب اضافه کنیم. نیم ساعت آخر هم لیموعمانی و زرشک‌ها را می‌ریزیم. قبل از سرو باید یادمان باشد که چوب دارچین را برداریم.

آش عباسعلی

هیچ چیز مثل یک کاسه سوپ یا آش لذیذ در روز های سرد سال نمیچسبد. این بار می‌توانیم آش عباسعلی را امتحان کنیم. لوبیاچیتی، لوبیا سفید، نخود و عدس را می‌پزیم. بعد، می‌رویم سراغ گندم پوست کنده؛ بعد از چند ساعت خیس کردن گندم، آن ‌را باید بپزیم. برای درست کردن این آش، گوشت دنده گوسفندی لازم داریم که باید بپزد و ریش‌ریش شود. حالا همه را با هم مخلطو می‌کنیم تا با هم قل بزنند و حسابی جا بیافتند. وقتی برنج و گندم‌ها له شدند آش آماده است.

آش ترخینه

لرستانی‌ها هم آش یا سوپ ترخینه می‌پزند. اما در این نوشته با نسخه‌ کرمانشاهی آن کار داریم. آش ترخینه برخلاف آش عباسعلی، سبزی آش دارد. نخود، لوبیا و عدس را می‌پزیم و بعد ترخینه را اضافه می‌کنیم. حالا نوبت سبزی خوش‌بوی آش است. وقتی جا افتاد، در ظرف می‌کشیم و کشک و نعنا داغ رویش می‌ریزیم.

کوکوی پاغازه

این روزها در حوالی کرمانشاه می‌شود سبزی خوش‌عطری به‌اسم پاغازه پیدا کرد. از پاغازه برای درست کردن بورانی و سبزی پلو استفاده می‌کنند، ولی ما با کوکو کار داریم. تخم‌مرغ، ماست، زردچوبه، نمک و فلفل را مخلوط می‌کنیم، بعد پیاز رنده شده و پاغازه خرد شده را روی آن می‌ریزیم. حالا مواد را درست مثل کوکو سبزی سرخ می‌کنیم.

سیب پلو

حالا که حرف از پلو شد، از سیب‌ پلو بگوییم که هم ساده است و هم خوشمزه. کردها به سیب‌زمینی سیب می‌گویند. سیب‌زمینی‌ها را مکعبی خرد می‌کنیم و تفت می‌دهیم. بقیه‌ ماجرا شبیه شویدپلو است. برنج، شوید خشک یا تازه و سیب‌زمینی‌ها دم می‌کشند. بعد باید جداگانه تکه‌های مرغ را بپزیم و سرخ کنیم و در پایان کشمش را هم تفت دهیم. موقع سرو پلو، مرغ و کشمش را رویش می‌ریزیم.

ونوشک پلو

یکی از پلوهای سنتی که کرمانشاهی‌ها می‌پزند، ونوشک پلوست. ونوشک میوه‌ای‌ست که ظاهری شبیه نخودفرنگی دارد و به آن پسته کوهی هم می‌گویند.

ونوشک تازه را با گوشت چرخ‌کرده، رب گوجه‌فرنگی و زردچوبه تفت می‌دهیم. بعد کمی آب اضافه می‌کنیم تا مواد مزه بگیرند و بپزند. حالا این سس را لابه‌لای برنج آبکش شده  مانند لوبیاپلو می ریزیم.

آش سورانه

طبیعی‌ست که مردم در شهر سردی مثل کرمانشاه عادت به خوردن انواع آش داشته باشند. آش سورانه، خیلی محبوب است، به‌خصوص در این روزهای بهاری. سورانه هم مثل پاغازه در بهار می‌روید.

باید این سبزی را که شبیه تره‌ است، ولی رنگ ارغوانی دارد، به اندازه بند انگشت خرد کنیم و بگذاریم بپزد. گوشت پخته، پیاز داغ و رب انار هم اضافه می‌کنیم. نتیجه یک قابلمه آش سورانه لذیذ است.

خورشت کنگر

کرمانشاهی‌ها خورش کنگر را شبیه به خورش کرفس درست می‌کنند، البته به‌جای کرفس، کنگر و گاهی رب گوجه‌فرنگی می ریزند.

هلوکباب کرمانشاهی (کوفته مخصوص کرمانشاه)

غذایی که به عنوان یکی از قدیمی‌ترین و معروف‌ترین غذاهای بومی استان کرمانشاه محسوب می‌شود هلوکباب یا همان کوفته‌ی معروف کرمانشاهی است که طرفداران بسیاری را در سراسر این استان و حتی تمامی کشور بدست‌ آورده است. اینکه چرا اسم این غذای لذیذ و خوش‌بو هلوکباب است، مشخص نیست. اما به نظر می‌رسد به دلیل مزه‌ی عالی، لطافت و شاید شکل ظاهری که آشپزان هنگام سرخ کردن درون روغن به آن می‌دهند به هلوکباب شهرت یافته است. مردم استان کرمانشاه این غذای سنتی و بومی را با استفاده از گوشت، لپه، روغن، سیب‌زمینی نیم‌پز، تخم‌مرغ، گردو، کشمش، پیازسرخ شده، آبلیمو، شکر، نمک و رب گوجه‌فرنگی طبخ می‌کنند. شاید تهیه‌ی هلوکباب به صرف زمان نیاز داشته باشد، ولی مطمئن باشید طعم و عطر آن به قدری لذیذ و مطبوع است که از تهیه‌ی آن و چشیدن این غذای دوست‌داشتنی، پشیمان نخواهید شد. هلوکباب معمولا همراه با نان و سبزی‌خوردن میل می‌شود.

کوفته نخود کرمانشاه (کوفته ریزه)

از دیگر غذاهای رایج و محبوب در رژیم غذایی مردم استان کرمانشاه، کوفته نخود یا همان کوفته ریزه‌ی معروف کرمانشاهی نام دارد. این غذا در بین خانواده‌های این استان تاریخی کشورمان، بسیار پرطرفدار بوده و به دفعات تهیه و طبخ می‌شود. بانوان و مادران هنرمند استان کرمانشاه، کوفته نخود را با استفاده از نخود پخته شده، گوشت چرخ‌کرده، آرد، نمک، زردچوبه، پیاز، سبزی‌های معطری مانند: جعفری، نعناع، مرزه، ترخون و مغز‌گردو تهیه می‌کنند. غذایی بسیار لذیذ با خواص منحصربه‌فرد نخود که برای بدن انسان بسیار لازم و ضروری است.

دست‌پیچ کرمانشاه

دست‌پیچ مخصوص کرمانشاه، نوعی دیگر از کوفته‌های معروف سنتی استان کرمانشاه محسوب می‌شود که با طعم دلنشین و شیرین برگه‌های قیسی و گردوهای تازه، بسیار دوست‌داشتنی و مطبوع به نظر می‌رسد. در طبخ این غذای سنتی از برگه‌ی قیسی، گردوی خرد شده، کشمش، گوشت چرخ‌کرده، پیاز، لپه‌ی پخته شده، روغن، زردچوبه، نمک، فلفل، رب گوجه‌فرنگی، آبلیمو و شکر استفاده می‌شود. قطعا از مزه‌ی بی‌نظیر این دست‌پیچ مخصوص کرمانشاهی لذت خواهید برد.

آش دوغ

یکی دیگر از آش‌های سنتی و اصیل استان کرمانشاه، آش دوغ نام دارد. البته این غذای محلی در گویش مردم این استان به آش ماست معروف است. به نظر می‌رسد پس از جا افتادن و آماده شدن این خوراک بومی، غلظت دوغ استفاده شده به غلظت ماست می‌رسد، به همین دلیل به آش ماست معروف است. با رسیدن فصل بهار و ایام نوروز، بیشتر خانواده‌های کرمانشاهی، این آش لذیذ و خوشمزه را طبخ کرده و در کنار عزیزان خود، میل می‌کنند. بانوان کدبانوی این استان با استفاده از بلغور گندم (امروزه بیشتر خانواده‌ها به جای بلغور گندم از برنج استفاده می‌کنند)، لپه، سبزی آش، دوغ، سیرتازه، نعناع، پیاز، نمک و زردچوبه به تهیه و طبخ آش ماست می‌پردازند. توصیه می‌کنیم شما عزیزان نیز این غذای اصیل کرمانشاهی را تهیه کرده و میل کنید.

در این استان به دلیل وجود اقوام گوناگون غذاهای متنوع زیادی وجود دارد که ما با معرفی تعدادی از آن ها سعی کردیم شما مخاطبین عزیز را با این غذاهای لذیذ آشنا کنیم؛ نوش جانتان.

این پارک جنگلی زیبا حدود ۱۷ کیلومتری جاده رشت_تهران است و یکی  از جاذبه های استان گیلان به حساب می آید؛این پارک جنگلی امکانات مناسبی برای تمام سنین و سلیقه ها دارد و با مناظر زیبای خود  به یکی از مقاصد محبوب گردشگران تبدیل شده است.

این پارک جنگلی با ۱۴۸۷ هکتار وسعت در ارتفاع ۵۰ تا ۲۵۰ متری از سطح دریا قرار دارد. از مجموع وسعت این پارک، ۲۱۰ هکتار آن حفاظت شده است و ۵۲۱ هکتار آن به تفرج گسترده و ۷۵۶ هکتار آن به تفرج متمرکز اختصاص دارد. ﻃﻮل ﺷﻤﺎﻟﯽ و ﺟﻨﻮﺑﯽ جنگل سراوان ۷۶۰۰ ﻣﺘﺮ و ﻋﺮض ﻣﺘﻮﺳﻂ آن در ﺟﻬﺖ ﺷﺮﻗﯽ- ﻏﺮﺑﯽ ۲ ﮐﯿﻠﻮﻣﺘﺮ است. پارک جنگلی سروان از قدیمی ترین جنگل های ایران است و مجموعه ای متنوع و نادر گیاهی و ذخایر ژنتیکی را در خود دارد.

درختان پارک جنگلی سراوان به طور کلی به دو بخش تقسیم می شوند:

* بخش طبیعی شامل پایه های شاخه زاد و دانه زاد بلوط، ممرز و انجیلی به همراه گونه های توسکا و اوجا، اﻧﺠﯿﻠﯽ، ﺳﻔﯿﺪ ﭘﺖ، ﺑﯿﺪ، ﺑﯿﺪﻣﺸﮏ، آﻟﻮﭼﻪ ﺟﻨﮕﻠﯽ و …

* بخش دست کاشت شامل کاج تدا و کاج سیلوستریس و سرونقره ای و زربین

ﭘﺮﻧﺪﮔﺎن و ﺟﺎﻧﻮران ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ همچون ﻗﺮﻗﺎول، ﮐﺒﮏ، دارﮐﻮب، ﺟﻐﺪ ﺟﻨﮕﻠﯽ، ﺧﺮﮔﻮش، راﺳﻮ و… نیز در این منطقه زندگی می کنند و ﺧﺰﻧﺪﮔﺎن و ﺣﺸﺮات ﻣﺘﻨﻮﻋﯽ نیز تا به حال مشاهده شده اند.

بهترین فصل سفر

بهترین زمان برای سفر به پارک جنگلی سراوان از جاهای دیدنی رشت، بهار و تابستان است اما انبوه درختان آن در هر فصلی به شکلی تازه در می آیند:
بهار و تابستان : سرسبزی و آب و هوای خوب منطقه بسیاری را به سراوان می کشاند.
پاییز: برگ های رنگارنگ درختان در پاییز، پارک جنگلی سراوان را به مقصدی جذاب تبدیل می کند.
زمستان: بارش برف و سرما و سپیدی زمستان جلوه ای تازه به این مقصد می بخشد.

محدوده ی پارک جنگلی سراوان به صورت زیر مشخص شده است:

• از ﺷﻤﺎل تا جاده دره پشت به فشتام ﮐﻪ ﺳﺮاﻧﺠﺎم ﺑﻪ ﺟﺎده ﻧﯿﺮوﮔﺎه می رسد.
•  از ﻏﺮب تا ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت ﻗﺮاء ﮐﭽﺎ- ﺟﻮﮐﻮل ﺑﻨﺪان، ﻗﺴﻤﺘﯽ ﺑﻪ جنگل های ﻃﺮح ﻋﺰﯾﺰﮐﯿﺎن و تاسیسات ﻧﯿﺮوﮔﺎه و اراﺿﯽ ﺷﻬﺮ ﺻﻨﻌﺘﯽ و ﻣﺴﺘﺜﻨﯿﺎت در روﺳﺘﺎي ﺑﻬﺪان ﺑﺎﻻ و ﭘﺎﯾﯿﻦ
• از ﺟﻨﻮب تا ﺟﺎده روﺳﺘﺎﯾﯽ ﮐﭽﺎ
• از ﺷﺮق تا ﺟﺎده آﺳﻔﺎﻟﺘﻪ رﺷﺖ ﺑﻪ تهران

نزدیکی پارک جنگلی به مرکز استان و در دسترس بودن امکانات رفاهی امتیازاین پارک است؛ این پارک همان مکانی است که همه در خیال تجسم کردیم و در نقاشی ها و عکس ها دیدیم ،درختان سربه هم داده ،رودخانه ای در میان آن و دریاچه ای سبز…

جاذبه های پارک جنگلی سراوان:

۱_طبیعت زیبا و خاص پارک جنگلی سراوان که لحظات خوشی را برای شما و خانواده تان به ارمغان می آورد و مقصدی محبوب برای شما خواهد شد. تراکم جنگل این پارک به حدی زیاد است که شما به سختی خورشید را می بینید.

۲_دریاچه ی سبزپوش و زیبا این پارک شما را غافلگیر میکند.

در بدو ورود به پارک جنگلی در سمت چپ خود ابتدا به زمینی پوشیده از چمن برخورد می کنید اما کمی که دقت می کنید قایق هایی زا می بینید که با سوار شدن براین قایق می توانید به درون جنگل بروید و از سکوت آرامش آن لذت ببرید.

۳_رودخانه ی زیبا و آرامش بخش

صدای عبور وخروش آب، لذت بخش ترین موسیقی پارک سراوان است و با برپا کردن پیک نیک در کنار این رودخانه می توانید روز خوشی برای خود بسازید.

۴_جاده ای تماشایی:

اگر علاقه به رانندگی دارید می توانید با رانندگی و گذر از میان درختانی که به رنگ های خاص و متفاوت در این پارک جلوه کرده اند تجربه ی متفاوتی برای خود بسازید.

۵_نخستین زمین پینت بال جنگلی که در شمال کشور قرار دارد و بهترین بازی دورهمی برای لذت بردن یک روز تعطیل درکنار خانواده و طبیعت است.

۶_پیک نیک و عکاسی

وجود امکانات مورد نیاز پیک نیک مانند میز و نیمکت، کباب پز و … به شما این امکان را می دهد که بتوانید با بردن لوازم و وسایل لازم، ساعات خوشی را در کنار دوستان و خانوادهتان تجربه کنید.
گوشه گوشه این پارک جنگلی پر از سوژه هایی است که ارزش ثبت شدن در دوربین تان را دارند و می توانید با ثبت آنها یادگاری های خوبی را با خود به همراه ببرید.

۷_ موتور چهارچرخ

یکی دیگر از تفریحات هیجان انگیز در این پارک جنگلی، موتور چهارچرخ هایی است که می توانید با استفاده از آن ها آدرنالین و هیجان را چاشنی سفرتان کنید.

۸_دیدن خانه‌ای قدیمی كه قدمت آن به یكصد سال می‌رسد در دل جنگل‌های این پارك طبیعی نیز خالی از لطف نیست. این خانه اولین «موزه میراث روستایی استان گیلان» می‌باشد. موزه ای در دل طبیعت كه سبك زندگی مردمان این دیار را در سال‌های گذشته به تصویر می كشد.

اقامت:

برای سفر به پارک جنگلی سراوان نگران اقامت نباشید. شما می توانید در خانه های روستایی، ویلاها و سوییت ها و هتل ها و مهمانسراهای شهرهای اطراف اقامت کنید و یا با کمپینگ در طبیعت تجربه ای تازه را برای خودتان رقم بزنید.

نقاط قوت پارک جنگلی سراوان:

• فضایی زیبا و چشم نواز
• دریاچه ای سبزپوش، متفاوت و جذاب
• دسترسی آسان و امکانات رفاهی

توصیه میکنم به این پارک جنگلی زیبا سربزنید و از قدم زدن در کنار دریاچه ی آن نهایت لذت را ببرید و با گرفتن عکس این حس ناب را ثبت کنید.

یلدا واژه‌ای “سریانی” به معنای زایش و تولد است. سریانی زبانی بود که در میان مسیحیان رواج داشت. این معنا، از بررسی و تحقیق در واژه‌نامه‌ها و کتاب‌های تاریخی به دست آمده است. ابوریحان بیرونی، دانشمند همه فن حریف و تقویم‌شناس، از شب یلدا با نام میلاد اکبر یاد می‌کند؛ و منظور از این نام را میلاد خورشید دانسته است.

شب چله یعنی چه؟

شب چله در حقیقت همان شب یلدا ست. چون از فردای این شب، چله بزرگ زمستان آغاز می‌شود به آن شب چله می‌گویند.

ایرانیان در زمان‌های قدیم، یک نوع تقویم کلی نگر هم داشتند. این تقویم بیشتر در کار‌های کشاورزی و دامپروری کاربرد داشت. آنها دو موقع از سال را به نام چله می‌شناختند. چله تابستان که از تیر شروع می‌شد و چله زمستان که از دی‌ماه. چله‌ها هر کدام به دو دوره تقسیم می شدند؛ چله بزرگ و چله کوچک. چهل روز ابتدایی را چله بزرگ و بیست روزِ بعد را چله کوچک می‌نامیدند.

چله بزرگ زمستان، که درست بعد از شب یلدا آغاز می‌شود؛ شروع زمستان است و شدت سرما در آن بیشتر است. چله بزرگ تا دهم بهمن طول می‌کشد. پس از آن، چله کوچک شروع و تا اول اسفند ادامه دارد. شدت سرما در چله کوچک کمتر است و آسیب کمتری هم می‌رساند. چهار روز پایان چله بزرگ، و چهار روز آغاز چله کوچک را، چهار چهار می‌گویند؛ که نهایت شدت سرما در این مدت اتفاق می‌افتد.

تاریخچه شب یلدا

تاریخچه شب یلدا به گذشته‌های بسیار دور بر‌می‌گردد. اما قدمت دقیقش مشخص نیست. برخی باستان‌شناسان، تاریخ شب یلدا را هفت هزار ساله می‌دانند. آنها به ظروف سفالی دوره پیش از تاریخ، استناد می‌کنند. این ظروف دارای نقوش حیوانیِ ماه‌های ایرانی، مانند قوچ و عقرب هستند. البته این نقوشِ در کتیبه‌ها و یافته‌های باستان‌شناسی کمیاب‌اند. اما باستان‌شناسان معتقدند، می‌شود آیین مربوط به شب یلدا را تا هفت هزار سال قبل، ردیابی کرد.

با همه‌ی اینها آنچه به عنوان شب یلدا رسمیت یافته، به حدود ۵۰۰ سال، قبل از میلاد برمی‌گردد. یلدا در زمان داریوش یکم به تقویم رسمی ایرانیان باستان، وارد شده است. تقویمی که برگرفته از گاه‌شماری بابلی‌ها و مصری‌ها ست

دلایل برپایی جشن شب یلدا

باور‌های کهن ایرانی بر اساس اسطوره‌ها و شناخت رویداد‌های کیهانی شکل گرفته است. روایت‌های مختلفی از علت برگزاری جشن شب یلدا وجود دارد.

روایت اول: پیروزی روشنایی و نور بر ظلمت و تاریکی

در روزگاران باستان، زندگی‌ مردم بر پایه کشاورزی و دامپروری بود؛ و تاثیرات آب و هوا برایشان بسیار مهم محسوب می‌شد. مردم با مشاهده و تجربه، تغییرات مداوم شب و روز و فصل‌ها را درک کرده بودند. بشرِ همیشه کنجکاو هم پس از کشف چگونگیِ وقوع یک رویداد، به دنبال فلسفه و چرایی آنها می‌گردد.

آنها تاثیر نور و تاریکی؛ و گرما و سرما را بر زندگی‌شان می‌دیدند. از تاثیراتی که می‌گرفتند؛ به این نتیجه رسیده بودند که، نور، روز و خورشید، نماد آفریدگار و نیکی ست. در مقابلِ آن، شب و سرما نشانه‌های اهریمن و پلیدی.

آنها از این مشاهدات، به این باور رسیده بودند که، شب و روز، و روشنایی و تاریکی، در یک جدال همیشگی به سر می‌برند. روز‌های بلندتر، نشانه پیروزی روشنایی، و روز‌های کوتاه‌تر نشانه‌ غلبه تاریکی بود.

به این ترتیب آنها آخرین روز پاییز، که بلندترین شب سال است، جشن می‌گرفتند. چرا که فردای آن، روز‌ها کم‌کم طولانی‌تر شده و آفریدگار بر اهریمن نور بر تاریکی پیروز می‌شود.

روایت دوم: شب تولد مهر و میترا (خورشید) و آغاز خلقت

آیین مهر یا میترائیسم در ایران قبل از دین زرتشتی رواج داشت. این آیین برپایه پرستش میترا (مهر) قرار گرفته بود. میترا از ایزدان هند و ایرانی است. او از یک طرف نماینده عشق و محبت است؛ و از طرفی واسطه‌ی بستن پیمان‌هاست. او عهد نگهداشتن و راستگویی را نمایندگی می‌کند. مهر همچنین داورِ میان جنگاوران بوده و دروغگویان و عهد‌شکنان را مجازات می‌کند. نماد این ایزد حلقه‌ است. برخی ادعا می‌کنند، پیشینه حلقه ازدواج به همین اسطوره می‌رسد. خورشید هم نماد ظاهری میترا ست.

مهرپرستان شب یلدا را شب تولد میترا (ایزد مهر) می‌دانستد. اینگونه که در شبی دراز و سرد، ایزد مهر در یک غار گود و کم ارتفاع ظهور می‌کند و خورشید را به ارمغان می‌آورد. در روایتی دیگر، در این شب میترا به جهان بازمی‌گردد. او ساعات روز را طولانی می‌کند؛ در نتیجه برتری خورشید پدیدار می‌شود.

بعضی بررسی‌ها هم به این نتیجه رسیده‌اند که، در شب یلدا پیامبری متولد می‌شود. این تولد در سال ۵۱ پادشاهی اشکانیان که برابر با سال ۱۹۶ میلادی ست اتفاق می‌افتد. پیامبری شب هنگام در دریا زاده می‌شود؛ که او را دو دلفین از آب بیرون می‌آورند. در آیین مهر آب اهمیت ویژه‌ای داشته است.

در مورد نام ماه‌های آذر و دی اینطور می‌گویند که:
آذر (عنصرِ آتش)، ایزد یا فرشته مینویی را نمایندگی می‌کند. این ایزد در سنت زرتشتی و مهرپرستی مقدس و مهم محسوب می‌شده. آتشِ مقدس در آتشکده‌ها، جلوه همین ایزد است. در مقابل، دی‌ که آغاز زمستان است؛ پلید و اهریمنی محسوب می‌شده. دی در اصل همان دیو است که نام آن بر سردترین ماه زمستان گذاشته شده. بنابراین آذر نماد اهورامزدا و دی نماد اهریمن است. تقابل میان آتش، نور و تقدس با تاریکی و سرما و پلیدی. برخی هم بر این باورند که نام ماه دی از آیین میترایی آمده است و به معنای دادار و خداوند است. چرا که با شروع دی میترا بر اهریمن غلبه می‌کند.

در نگاه اول اینطور به نظر می‌رسد که، شب زایش مهر، باید در ماه مهر باشد؛ یا در آفتابی‌ترین روز‌های سال! درست است که در آغاز سردترین روز‌های سال قرار داریم؛ اما منطق پشت این اسطوره آن را باورپذیر می‌کند؛ همان طولانی‌تر شدن روزها و کوتاه شدن شب‌ها نشان از تولد دوباره خورشید دارد.

آداب و رسوم مهرپرستی، پس از رایج شدن دین زرتشتی از بین نرفت؛ بلکه جزئی از مراسم آنها شد. زرتشت، خدای بزرگ را اهورا مزدا نامید و ایزدان را به دو دسته اهورایی و دیوانی تقسیم کرد. یکی از این ایزدانِ اهورایی، مهر (خورشید) بود. مهر از ایزدانِ نیک است و بخشی از اوستا به نام او (مهر یشت) ست. در مهر یشت آمده است:
«مهر از آسمان با هزاران چشم بر ایرانی می‌نگرد تا او دروغی نگوید.»

یلدای امروز

یلدا به طولانی ترین شب سال معروف است که همه ساله مردم ایران زمین در هرکجای این کره خاکی که باشند در کنار خانواده به ویژه بزرگترهای فامیل حضور یافته و با پهن کردن سفره و گذاشتن میوه، آجیل و شیرینی های سنتی گرد هم جمع شده و این سنت کهن ایرانی را گرامی می دارند.

آداب و رسوم مردم گیلان در شب یلدا

در گیلان و شهرها و روستاهای آن،شب چله را جشن می گیرند،معمولا افراد فامیل در شب یلدا در خانه ی فردی که از همه بزرگتر و مورد احترام فامیل است، گرد هم می آیند.

برخی نیز شب چله را جزو شبهای عزیز دانسته و معتقدند در این شب، درختان سرشان را پایین می آورند و در این لحظه اگر شخصی از خواب بیدار شود، هر نیتی بکند خواسته اش برآورده می شود. گیلانی ها آداب و مراسمی برای شب یلدا دارند که برخی از آنها در تمام گیلان،مشترک است و برخی به مناطق خاص تعلق دارد. از آن جمله است، بردن «شب چله ای» برای نوعروسان:در خانواده هایی که در همان سال، پسرشان را داماد یا نامزد کرده اند، رسم است که طَبَقی برای خانواده نوعروس می فرستند.در این طَبَق، میوه ها و خوراکی ها و تنقلات ویژه ی شب چله، به زیبایی آراسته می شود و در وسط طَبَق هم یک ماهی بزرگ(معمولاً ماهی سفید)تازه و خام همراه با تزیین سبزیجات قرار می گیرد که معتقدند باعث خیر و برکت روزیِ زوج جدید و همچنین سلامتی و باروری نوعروس می گردد.

 در برخی مناطق غرب گیلان،مراسمی به نام «شم شمی» را انجام می دهند که یک نوع تفأل است و هر کس که نیتی دارد، دمِ درب خانه یا سرگذر می ایستد و به حرف های رهگذران گوش می دهد و چنانچه حرف های خوب شنیده باشد، آن را به برآورده شدن نیت خود تعبیر می کنند.

مردم استان گیلان در شب یلدا از تنقلاتی مانند هندوانه،آب ازگیل یا آب کونوس، برنج برشته و سه میوه محلی پرتقال، گلابی محلی به نام «خوج» و لیمو استفاده می کنند وگالش ها معتقدند که در شب چله،40 نوع خوراکی باید خورد؛ در دیلمان، کدوپخته و نخود برشته و حلوا و شیرینی درست می کنند و در برخی مناطق شرقی گیلان، تره چیده و با آن خورش درست می کنند. میوه های ویژه شب یلدا هندوانه،انار و خوج (گلابی محلی)است.در این شب،تمام این میوه ها باید خورده شود و چیزی برای فردا، یعنی زمستان باقی نماند. در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می کنند و معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد.

 در میان برخی مردم و جوانان دم بخت این استان مرسوم است که در شب یلدا فال هندانه پوس (پوست هندوانه)می گیرند. برای گرفتن این فال،هندوانه را به چهار قسمت طولی تقسیم می کنند و هر چهار پوست را به پشت سر خود می اندازند.در این میان، چهار حالت پیش می آید، اگر دو قاچ هندوانه،سفید و دو قاچ،سبز باشد، به معنای حد وسط بودن برای نیت شخص است. اگر سه قاچ سبز و یک قاچ سفید بیفتد،نیت آن خوب است،اگر سه قاچ سفید و یک قاچ سبز باشد،نیت بد است. اگر هر چهار قاچ سبز باشد،به معنای خیلی خوب و اگر هر چهار قاچ سفید باشد، به معنای خیلی بد است؛ خواندن شعر محلی در هنگام قاچ کردن هندوانه شب یلدا نیز یکی دیگر از سنت ها و آداب مردمان روستاهای شرق استان گیلان است که بزرگتر فامیل هنگام قاچ کردن هندوانه می خواند «امشب شب چله خانم جیر «زیر» پله  چاقو بزنیم هندانه کله «سر».

منابع:

www.digikala.com/mag

www.gilneda.ir