توسعه‌ی گردشگری پایدار بر بهبود زنجیره عرضه تولیدات محلی‌،تشویق صنایع و حرفه‌های محلی، توسعه متناسب با ظرفیت زیست‌محیطی و افزایش ثبات درآمد گردشگری تاکید دارد.

جایگاه صنعت گردشگری در جوامع امروزی

امروزه صنعت گردشگری بیش از پیش پیشرفت کرده و به جایگاه واقعی خود نزدیک شده است. دولت‌‌ها و جوامع به اهمیت این صنعت و جایگاه مهم آن در مسائل سیاسی و اقتصادی پی برده‌اند و می‌توان این صنعت را جز پنج صنعت اول، مهم و پولساز جهان برشمرد. براساس پیش‌بینی‌های انجام شده توسط سازمان جهانی گردشگری، تعداد گردشگران خارجی تا سال 2020 به بیش از یک و شش میلیارد نفر خواهد رسید و همین مساله اهمیت و جایگاه گردشگری پایدار را نمایان می‌سازد.

لغت توریسم از دو بخش «تور» و «ایسم» تشکیل شده که کلمه‌ی «تور» به معنای گردش یا سفر است و ریشه در لغت لاتین (Turns) دارد که به معنای دور زدن یا رفت و برگشت بین مبدا و مقصد است. این لغت از یونان به اسپانیا، فرانسه و در نهایت به انگلیس راه یافته است. «ایسم» به معنای اندیشه یا مکتب است. بنابراین کلمه‌ی «توریسم» را می‌توان مکتبی بیان نمود که پایه و اساس آن سفر است. همچنین “توسعه” در لغت به معنای رشد تدریجی در جهت بزرگ‌تر شدن، پیشرفته‌تر شدن و حتی قدرتمندتر شدن است.

افزایش سالیانه‌ی گردشگران خارجی، اهمیت و جایگاه گردشگری پایدار را نشان می‌دهد.

توسعه‌ی پایدارگردشگری:

کمیسیون جهانی محیط و توسعه در سال 1984 میلادی توسط سازمان ملل تشکیل شد. این کمیسیون بیانیه‌ای را منتشر کرد با عنوان «آینده‌ی مشترک ما Our Common Future » که طی آن تعریف مشخصی برای توسعه‌ی پایدار ارائه کرد: «توسعه‌ای که بتواند نیازهای نسل فعلی را برآورده کند بدون آنکه توانایی نسل‌های آتی را در تامین نیازهایشان به مخاطره اندازد.»

توسعه‌ی پایدار گردشگری با تاکید بر سه اصل اقتصاد، اجتماع و محیط زیست بنا شده که برقراری توازن بین این سه رکن منتج به توسعه‌ی پایدار گردشگری می‌شود. امروزه گردشگری با سرعت زیادی در حال توسعه و فراگیرشدن است، این توسعه مستلزم ضرورت آگاهی افراد از تاثیرات گردشگری بر محیط پذیرای گردشگر و اصول پایداری از جنبه‌های مختلف است. بنابراین صنعت گردشگری در عین سوددهی اقتصادی، باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که کمترین تاثیر مخرب را بر جوامع میزبان و محیط داشته باشد.

توسعه‌ی پایدار گردشگری بر سه اصل اقتصاد، اجتماع و محیط‌زیست بنا شده است.

ایران و توسعه‌ی گردشگری

کشور ما ایران با داشتن آثار تاریخی و هنری و مذهبی و معماری فراوان و همچنین جاذبه‌های متعدد طبیعی و فرهنگی و اقلیم چهار فصل جایگاه بسیار بالایی در جذب گردشگر دارد. همچنین ایران به دلیل موقعیت مناسب و دسترسی از دو سمت به دریا و طبیعتی متنوع شامل جنگل، دره و غار و رود و دریاچه و کوهستان، شرایط بسیار خوبی برای انواع زیرمجموعه‌های گردشگری به خصوص اکوتوریسم و گردشگری ماجراجویانه دارد.

گردشگری در ایران، یکی از زیباترین و در عین حال در دسترس‌ترین رویدادی است که می‌توان آن را با کم‌ترین هزینه برپا کرد و بیشترین درآمد را از طریق آن کسب کرد. اگر این پتانسیل جایگاه اصلی و واقعی خود را در تمامی شهرها و روستاهای ایران پیدا کند، و به صورت ملموس در جامعه نمود پیدا کند، یعنی توانسته‌ایم در امر آگاهی‌رسانی و بسترسازی اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی در زمینه جذب گردشگر داخلی فعال عمل کرده و با فراهم کردن امکانات جدید در زمینه جذب گردشگر خارجی اقدام کنیم.

کشور ایران بدلیل جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی و اقلیم چهارفصل جایگاه بالایی در جذب گردشگر دارد

با توجه به مطالبی که عنوان شد می‌توان گفت در رونق صنعت گردشگری علاوه بر ایجاد بسترهای مناسب اقتصادی، فرهنگی و…،آموزش نحوه‌ی استفاده از امکانات محیطی براساس اصول پایدار اهمیت به‌سزایی دارد. این آموزش‌ها در جهت حفظ و بهره‌برداری از مواهب و امکانات طبیعی جامعه میزبان منجر به پایداری گردشگری و نهایتا توسعه‌ی پایدار در جامعه خواهد شد.

آموزش نحوه‌ی برخورد صحیح با جامعه‌ی میزبان منجر به توسعه‌ی پایدار گردشگری در جامعه خواهد شد.

آثار و کارکردهای گردشگری

گسترش گردشگری را نه تنها باید موجب رونق اقتصادی، بلکه باید موجب گسترش روابط بین‌المللی، همزیستی مسالمت‌آمیز، استحکام دوستی‌ها و گسترش صلح و امنیت جهانی دانست. به علاوه، گردشگری در سطح بالای اقتصادی و اجتماعی آن باعث شکوفا شدن ذوق و استعداد و ارتقای آموزش در همه زمینه‌ها می‌شود.

به طور خلاصه، بخشی از کاردکردهای صنعت گردشگری عبارتند از:

گردشگری عامل نیروی موثر در کاهش فقر، اشتغال‌زایی و برقراری عدالت اجتماعی است.
توسعه گردشگری بخشی از اعتبارات لازم را برای بهبود بخشیدن به خدمات و تسهیلات جوامع محلی تامین می‌کند.
اگر منافع گردشگری در سطح جوامع و مناطق یک کشور به درستی توزیع شود، سطح زندگی مردم را بهبود می‌بخشد.
توسعه گردشگری موجب شتاب گرفتن شهرنشینی در مفهوم مثبت آن و توسعه روستایی و جلوگیری از سیل مهاجرت روستاییان به سمت شهرها و مراکز صنعتی می‌گردد.
گردشگری، موجب گسترش یکپارچگی، انسجام و همگرایی اجتماعی-فرهنگی و تقویت وحدت و وفاق می‌گردد.

استحکام دوستی‌ها و گسترش صلح و امنیت جهانی از آثار و کارگردهای گردشگری پایدار است.

سخن آخر

راهبرد گردشگری پایدار در دنیای امروز، رهیافت جامعه‌ای است که خواهان رشد بلندمدت صنعت گردشگری بدون اثرات مخرب بر زیست‌بوم‌های طبیعی است و بر این نکته تاکید دارد که در قالب توسعه گردشگری، انسان قادر خواهد بود که جوانب خاصی از محیط را در جهت مثبت یا منفی دستکاری کند.

توجه به عوامل یاد شده و بکارگیری آن در تدوین برنامه جامع گردشگری می‌تواند به توسعه پایدار صنعت گردشگری در ایران کمک کند.

باورهای مردم گیلان

مردم باور دارند که برای دیدن سیاگالش باید نیت پاک داشته باشی . البته امروزه عده‌ای از جوانان هستند که نه‌تنها افسانه‌ی سیا گالش را بلکه تمام افسانه‌های رزمی ، پویا و سازنده‌ی این سرزمین را که از گذشته به ارث رسیده قبول ندارند و آن‌ها را پوچ و بی‌معنی می‌دانند ، اما باید بپذیریم که تمام این افسانه‌ها ریشه در فرهنگ پربار گذشته‌ی این مرزوبوم دارد و حذف آن‌ها به‌منزله‌ی نادیده گرفتن باور سنت‌های مردم می‌باشد .

سیا گالش و شکارچی

سیاگالش در برخی جاها حامی گوزن‌ها شمرده می‌شود. می گویند روزی  یک  شکارچی  برای شکار گوزن به جنگل رفت . در میان جنگل گوزن نری را دید ، تعقیبش کرد و چون نزدیک شد تیری رها کرد . اما آن تیر به گوزن ماده‌ای خورد و گوزن نر گریخت . شکارچی ناراحت شد و گوشه‌ای خوابید . وقتی بیدار شد شب شده بود ، خواست به خانه برود که دید آن دوروبر کلبه‌ای است و در آن مردی زندگی می‌کند . جلو رفت و پرسید می‌توانم امشب را پیش شما بمانم . مرد تعارف کرد و او به داخل کلیه رفت . مرد برای شام کاسه‌ای شیر برای شکارچی آورد . شکارچی دید داخل شیر لکه‌های خون است . علت را پرسید . مرد گفت : تو امروز گوزن ماده‌ی مرا که تازه زائیده بود ، تیر زدی و زخمی‌کردی؛ مرد به شکارچی گفت : بیا از پنجره نگاه کن . شکارچی از پنجره بیرون را نگاه کرد و دید حیاط پر از گوزن است . شکارچی پرسید : این‌همه گوزن را از کجا آورده‌ای ؟ مرد گفت : من نگهبان گوزن‌ها هستم و تو باید بدانی که نباید شکار بی‌موقع بکنی . صبر کن وقت شکار برسد خودشان در تیررس تو قرار می‌گیرند. شکارچی صبح فردا عازم خانه می‌شود و دیگر از پی شکار نمی‌رود … و آن مرد سیاگالش و نگهبان حیوانات بود .

داستانی دیگر از سیاگالش

می‌گویند در نواحی کورکوه (کل کوه) سرگالشی زندگی می‌کرد و گاوهای او در این منطقه از جنگل چرا می‌کردند.خانه وزندگی او به روایتی در روستای شبخوس سرا و به روایتی دیگر در روستای لشکاجان بود. به‌هرحال در جلگه خانه وزندگی داشت. در یک روز تابستانی سرگالش برای رسیدگی گاوهای خود به کولام (کلبه جنگلی) آمده بود و در آن روز یک آهوی کوچک با دست‌شکسته لنگان‌لنگان به کولام او نزدیک شد و گالش‌ها (دامداران-گاودارها) آهوی دست‌شکسته را گرفته و به داخل کولام می‌آورند و به سرگالش خبر داده و نشان می‌دهند.و اصرار می‌کنند که سر گالش اجازه داده تا آهو را ذبح کرده و کبابی آماده سازند و جشنی به پادارند.

اما سرگالش می‌گوید: آن آهوی زخمی را نکشید. اگر گوشت می‌خواهید بروید خودتان آهو یا گوزنی شکار کنید و بخورید، نه این آهوی دست‌شکسته را، که این کار از انصاف و جوانمردی خارج است زیرا این آهوی کوچک به ما پناه آورده است و به کمک ما احتیاج دارد. ما نباید آن را ذبح کنیم و از گوشت آن کباب درست کرده و بخوریم. ازآنجایی‌که سرگالش خودش شکسته‌بند بود، دست‌شکسته آهو را بست و به چوپان‌ها گفت که:به این آهو رسیدگی کنند تا دست اش خوب شده و سلامتی خود را دوباره به دست آورد . بعدازاینکه دست آهو خوب شد آن را آزاد کردند.

 مدتی گذشت و تابستان پایان یافت و پاییز و زمستان رسید.در یک روز سرد زمستانی چوپانی که همراه گاوها در کولام مانده بود برای تهیه غذا به کوهپایه آمد، اما ناگهان هوا تغییر کرد و برف بسیار شدیدی شروع به باریدن کرد و تمامی راه‌ها را بست و این برف به مدت بیست روز ادامه داشت و در تمام این مدت کسی نمی‌توانست خود را به کولام برساند.درنتیجه همه به این نتیجه رسیدند که تمامی گاوهای داخل کولام از گرسنگی و تشنگی هلاک شده‌اند.

بعدازاینکه هوا از بارش ایستاد و هوای ابری وبرفی پایان یافت کسی به‌تنهایی جرئت رفتن به کولام و طاقت دیدن صحنه وحشتناک مرگ گاوها و گوساله‌ها را نداشت به‌احتمال زیاد هرکس به‌تنهایی می‌رفت از ناراحتی دق‌مرگ می‌شد. بنابراین هفت نفر چوپان همراه با سرگالش جوانمرد به‌طرف کولام رفتند تا حداقل وسایل وابزار چوپانی که شامل ظروف شیر و ماست و کره و دیگر وسایل بود را برداشته و به خانه بیاورند. وقتی سرگالش با بقیه چوپان‌ها به نزدیکی کولام رسیدند به‌جای سکوت مرگبار، آواز گاوها و گوساله‌ها را شنیدند. هیچ‌کس باور نمی‌کرد که گاوها تاکنون زنده مانده باشند وقتی به کولام رسیدند تمام گاوها و گوساله‌ها را زنده دیدند.حتی چند تا از گوساله‌ها نیز به دنیا آمده بودند. همچنین دیدند که دور و اطراف و پشت‌بام کولام پر از علف‌های خشک است.

در همین موقع دو نفر که لباس چوپانی به تن داشتند جلوی کولام آمدند.سر گالش و بقیه چوپان‌ها از دیدن این صحنه بسیار متعجب و خوشحال شدند. سرگالش از آن دو نفر پرسید که:شما کی هستید و چرا از این حیوانات مواظبت کردید؟ آن دونفر جواب دادند که:این کار جبران محبت شما است. وقتی سرگالش دوباره اصرار کرد که بیشتر توضیح بدهید، او گفتند:  شما از مال ما مواظبت کردید ما هم ازمالهای شما مواظبت کردیم. بازهم سرگالش از این جواب قانع نشد و توضیح بیشتری خواست.آن‌ها در جواب گفتند که ما جبران محبت شما را کردیم.یادتان هست که تابستان گذشته تو از آن آهو کوچک مراقبت و پرستاری کردی و او را معالجه کرده و آزادش کردی . آن آهو به ما و ارباب ما سیاه گالش تعلق دارد(سیاه گالش جنی هست که صاحب و مالک گوزن‌ها و آهوهای وحشی جنگل‌ها است) و ما هم نوکرهای سیاه گالش هستیم و این کار را به خاطر خوبی‌های تو انجام دادیم و کار زیادی هم نکردیم. وقتی‌که آن‌ها خداحافظی کردند و می‌خواستند بروند سرگالش گفت چون‌که این اموال و حیوانات را شما نجات داده‌اید، این‌ها را برای خودتان بردارید و با خودتان ببرید.اما آن‌ها قبول نکردند.سرگالش گفت پس حداقل نصف آن‌ها را با خودتان ببرید بازهم آن‌ها قبول نکردند. دوباره سرگالش اصرار کرد که حداقل یکی را به میل خودتان انتخاب کنید و با خودتان ببرید این دفعه یکی از آن‌ها خودش را سیاه گالش معرفی کرد و قبول کرد که یکی از گاوها را به‌عنوان هدیه از سر گالش قبول کند بنابراین از میان گله گاوها یک گاو نر تنومندی را انتخاب کرد.

تاثیر سیاگالش

اگرچه وجود سیاه گالش به طور دقیق قابل اثبات نبوده و تنها داستان ها و روایاتی در دست ما می باشد اما باور به وجود او به انسان ها به ویژه شکارچیان کمک می کند تا درفصل نامناسب شکار نکرده و برای مراقبت از طبیعت و زیست بوم محل زندگی خود تلاش کنند و در راستای بهبود آن گام بردارند.